“`html

AYM, Basın İlan Kurumu Tarafından Uygulanan İlan Cezasını İptal Etti

Basın İlan Kurumu’nun uyguladığı ilan cezasına karşı mücadele eden Evrensel gazetesi, 2019’dan bu yana Anayasa Mahkemesi’ne başvuruda bulunarak hukuki bir süreç yürütüyor. Yüksek mahkeme, yasal düzenlemelerin keyfiliğe izin vermemesi gerektiğinin altını çizen bir karar aldı ve bu süreçte Evrensel gazetesi, yapılan ilan iptallerinin sona ermesini bekliyor.

Ayça Söylemez

Yerel ve ulusal basın için önemli bir konu olan Basın İlan Kurumu (BİK) üzerinden, bazı yayın organlarının gelir kaynağını oluşturan ilanların keyfi olarak kesilmesiyle ilgili olarak Anayasa Mahkemesi bir karar vermiştir. 13 Ekim 2025 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan 17 Haziran 2025 tarihli kararda, BİK’in süreli ilan durdurma cezası uygulamaları ve Evrensel gazetesindeki ilanların tamamen kesilmesi gibi müdahaleler ele alındı.

Yüksek mahkeme, Basın İlan Kurumu’nun ilan ve reklam kesme yetkisinin yasal düzenlemelerle net bir biçimde belirlenmediğini, bu durumun da Anayasa’ya aykırı olduğunu tespit etti ve BİK Teşkiline Dair Kanun’un 49. maddesinin (a) bendini iptal etti.

Bu iptal kararı, “basın ahlâkına” aykırı davranan gazetelere verilecek ilan ve reklamların iki ay süreyle kesilmesine yönelik düzenlemeyi içeriyordu. Ancak kanunlar, basın ahlakının ne anlama geldiği veya ihlalin sonuçları hakkında net bir tanım sunmuyordu.

“Kanunsuz suç ve ceza olamaz”

Anayasa Mahkemesi’nin bu kararı, Gazeteciler Cemiyeti tarafından açılan davanın ardından alındı. Avukat Gökhan Tekşen, P24 ile yaptığı röportajda, kararın ifade ve basın özgürlüğü açısından önemli bir kazanım olduğunu söyledi. Tekşen, “Bu karar ile BİK, 49-a maddesi çerçevesinde yaptırım yetkisini yitirmiştir.” ifadesinde bulundu.

Gazeteciler Cemiyeti’nin avukatı Tekşen, Anayasa’nın 29. maddesindeki “Süreli yayınların çıkarılması ile ilgili koşullar kanunla düzenlenir.” ifadesine dikkat çekti. “Cezaların yasal bir dayanağının olması ve açık bir ifadeyle belirlenmesi gerektiğini vurguladık,” dedi ve “Kanunsuz suç ve ceza olamaz” ilkesini hatırlattı.

Bu bağlamda, Bakırköy 9. Asliye Hukuk Mahkemesi de BİK’in ilan ve reklam kesme cezalarına ilişkin yasal çerçevenin net bir dille tanımlanmadığını, bu durumu Anayasa’nın 13., 26., 28. ve 29. maddelerine aykırı bulduğunu dile getirdi.

AYM: Yasalar Keyfiliğe Yer Vermemeli

ANayasa Mahkemesi, “İfade ve basın özgürlüğünü sınırlayan bir yasaların sadece varlığı yeterli değildir; bu yasaların açık, erişilebilir ve öngörülebilir bir şekilde düzenlenmesi gerekir.” değerlendirmesini yaptı.

Mahkeme, mevcut maddenin belirsizliğinin yaptırım yetkisini genişlettiğine ve cezaların belirsiz kurallara göre uygulandığına dikkat çekti. “Yasa kapsamında gazetelere dair hangi eylemlerin yaptırım gerektireceğine dair bir netlik yok.” ifadeleri, yasanın ne derece muğlak olduğunu ortaya koymaktadır.

Daha önce Evrensel, Cumhuriyet, BirGün ve Sözcü gibi gazetelerin açtığı davaları birleştirerek 10 Mart 2022’de verilen pilot kararda, BİK’in ilan ve reklam kesme uygulamaları ifade özgürlüğü ihlali olarak değerlendirilmişti.

Anayasa Mahkemesi, “Her kural tartışmaya mahal vermeyecek biçimde net bir şekilde düzenlenmelidir.” diyerek Meclis’e bu yapısal sorunu çözmeleri için öneride bulundu.

Avukat Gökhan Tekşen, Anayasa Mahkemesi’nin kararıyla birlikte hukuksuzluğun tespit edildiğini ve devam eden davalarda bu kararın dikkate alınması gerektiğini belirtti.

Evrensel gazetesinin Genel Yayın Yönetmeni Hakkı Özdal, Anayasa Mahkemesi’nin kararıyla birlikte BİK’in ilan iptal yetkisinin kaldırıldığını, ancak gazetenin halen maddi kayıplarla mücadele ettiğini ifade etti: “BİK, ilan almamızı engelleyerek nefes borumuzu kesti.”

BİK, Evrensel gazetesinin ilan ve reklam yayım hakkını 2019 yılında ruhsat eksikliği gerekçesiyle durdurmuş, 2022’de ise tamamen iptal etmişti. Evrensel, bu kararın yürütmesinin durdurulması ve iptali için dava açmıştı.

Avukat Devrim Avcı, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararının olumlu bir adım olduğunu belirtirken, hukuki sürecin devam ettiğini ifade etti. AYM’nin önceki kararları doğrultusunda davanın lehlerine sonuçlanmasını beklediklerini söyledi.

Etiketler: Anayasa Mahkemesi, Basın İlan Kurumu, Basın İlanları, Evrensel, Medya

“`